Dum vivimus, vivamus. - Póki żyjemy, żyjmy. (filozofia epikurejska) | Więcej
Celownik odczasownikowy - Supinum

Celownik odczasownikowy (Supinum)

Supinum (celownik odczasownikowy) funkcjonuje jak rzeczownik, należący do czwartej deklinacji, ale istnieje tylko w dwóch formach: w bierniku i narzędniku liczby pojedynczej. Nazwa "celownik" nie jest zatem związana z przypadkiem, lecz z funkcją - supinum określa cel czynności.

Supinum w bierniku (Accusativus supini)

Supinum w bierniku (Accusativus supini) jest najczęściej spotykaną formą supinum, podawaną jako ostatnia ze słownikowych form czasownika. Temat supini czasownika wywodzi się od tematu 1. os. czasu teraźniejszego przez dodanie przyrostka -tum, choć czasem występuje asymilacja, która utrudnia rozpoznanie tego procesu:

narra-re (opowiadać) - narratum (aby opowiadać)
vide-re (widzieć) - vid-tum -> visum (aby widzieć)
leg-ere (czytać) - leg-tum -> lectum (aby czytać)
audi-re (słyszeć) - auditum (aby słyszeć)

Ta forma supinum występuje po czasownikach oznaczających lub sugerujących ruch i wyraża cel tego ruchu:

Propero laboratum. - Spieszę, aby pracować.
Legatos ad Caesarem mittunt auxilium rogatum. - Posłali dyplomatów do Cezara aby prosić o pomoc.
Gladiatores in arenam pugnatum vocavit. - Wezwał gladiatorów na arenę aby walczyli.

Należy zauważyć, że mimo że w polskim tłumaczeniu występuje zdanie złożone podrzędnie, w łacinie jest to nadal zdanie pojedyncze. Podobnie jak w języku polskim, w łacinie cel można również wyrazić zdaniem podrzędnym celu.

Temat supini spotyka się w wielu łacińskich rzeczownikach, zakończonych na:

-tor - lector - czytelnik, auditor - słuchacz
-io - lectio - czytanie, auditio - słuchanie
-orium - lectorium - czytelnia, auditorium - sala wykładowa
-um - factum - czyn, scriptum - pismo
-us - intellectus - pojęcie, cultus - pielęgnowanie, cześć

Supinum w narzędniku (Ablativus supini)

Supinum w narzędniku (Ablativus supini) kończy się na i występuje tylko przy pewnych przymiotnikach, w tym fas - dobry i nefas - zły. Zwykle ta forma supinum występuje tylko u czasowników oznaczających mówienie lub odbieranie:

mirabile dictu - cudowne do opowiadania
res auditu cruelis - rzecz okrutna do usłyszenia
res visu nefaria - rzecz zła do zobaczenia
fas auditu - dobre do usłyszenia

Na podstawie: "TY Latin", G. Betts oraz "Rudimenta Latinitatis" St. Wilczyński, T. Zarych

Sentencje
Wyszukiwanie wśród ponad 2,000 sentencji, w tym skrótów, zwrotów prawniczych i cytatów biblijnych.
Słownik
Przeszukiwanie łacińskich terminów lub ich polskich definicji wśród ponad 13,000 haseł słownikowych.
Odmiana
Koniugacja czasowników i deklinacja rzeczowników ze słownika ze względu na właściwy schemat odmiany.
Forum Latinum
Jeśli potrzebujesz pomocy, chcesz komuś pomóc, lub tylko szukasz znajomych, odwiedź nasze forum.
Jeśli masz ciekawy pomysł, znajdziesz błąd, lub chcesz zamieścić tu swoje materiały, napisz do nas.
Linki
Reklama
© 2001-2017 Katarzyna Adamska. Wszystkie prawa zastrzeżone.