Gallus in suo sterquilinio plurimum potest. - Kogut tylko na własnym gnojowisku dużo może. (Seneca) | Więcej
Przyimek - Praepositio

Przyimek (Praepositio) jest nieodmienną częścią mowy, opisującą położenie danego obiektu względem innego. Przyimek jest niesamodzielną częścią mowy, to znaczy zawsze towarzyszy rzeczownikowi lub zaimkowi. W zależności od przypadka części mowy, z którym się łączą, łacińskie przyimki można podzielić na trzy grupy:

  • łączące się z Accusativem
  • łączące się z Ablativem
  • łączące się zarówno z Accusativem, jak i z Ablativem

W przypadku nazw miast i małych wysp, a także kilku rzeczowników pospolitych, które zachowały Locativ, nie stosuje się przyimków (patrz: Składnia miast).

Przyimki łączące się z Accusativem

Przeciągnij kursor nad przyimek aby zobaczyć przykłady i wyrażenia.

ad - do, przy, w (ten sposób), około
adversus, adversum - (na)przeciw, do
adversus exire - wychodzić naprzeciw
adversus facere - czynić wbrew (prawu)
amor adversus patrem - miłość do ojca
ante - przed
ante urbem - pod miasto (podejść)
ante portam - pod bramą (stać)
ante bellum - przed wojną
ante lucem venire - przyjść przed świtem
ante omnes...esse - przewyższać innych...
ante urbem captam - przed zajęciem miasta
ante tempus - przed czasem, przedwcześnie
apud - przy, u (kogoś)
apud Iuliam - u Julii (w domu)
apud Vergilium - u Wergiliusza (w dziełach)
apud Helvetios - u Helwetów, wśród Helwetów
apud me - według mnie, moim zdaniem
apud judices - w obecności sędziów
apud forum - na forum, na targu (przest.)
circa, circiter -(o)koło, prawie
templa circa forum - świątynie wokół forum
circa murum - wzdłuż murów
circa eandem horam - około tej (samej) godziny
natus circa 1500 - urodzony ok. 1500
circa idus Octobris - około 15. października
circa decem milia - około dziesięciu tysięcy
circiter idus Novembris - około 13. listopada
circiter meridiem - około południa
circum - wokół
circum urbem - wokół miasta
circum haec loca - gdzieś tutaj
circum illum - wokół niego (z nim)
circum amicos - do bliskich przyjaciół
contra - (na)przeciw, wbrew
contra portas - naprzeciw bram
contra omnes - wbrew wszystkim
contra spem - wbrew nadziei
contra haec - w odpowiedzi na to
contra autem - z drugiej strony
quod contra - podczas gdy, z drugiej strony
erga - w stosunku do, za
erga virtutem - za męstwo
amor erga patrem - miłośc do ojca
extra - poza
extra moenia - poza mury
extra ordinem - poza szeregiem
extra periculum - poza niebezpieczeństwem
infra - poniżej, później
infra montem - poniżej góry (u stóp)
infra Homerum - po Homerze (później niż)
infra elephantos - niższy niż słonie
infra caelum - pod niebem
infrá infimos omnís - najniższy z niskich
inter - między, wśród, przez
inter ceteras - być wśród innych (z innymi)
inter me et Scipionem - pomiędzy mną a Scypionem
inter annos quattuordecim - przez czternaście lat
inter dominum et servum - między panem a sługą
inter siccarios - między mordercami (jak i oni)
inter os et offam - między usta a kęs (przysł.)
primus inter pares - pierwszy wśród równych
inter bibendum - podczas picia
intra - w (ramach), wewnątrz
intra castra - wewnątrz obozu, w obrębie obozu
intra vestrem - w szacie, w ubraniu
intra vicesimum annum - w (ciągu) dwudziestu lat
intra legem - w (granicach) prawa
se intra silentium tenere - trwać w milczeniu
intra verba peccare - zawinić (tylko) słowami
iuxta - blisko, podobnie, wedle
iuxta crucem - blisko krzyża
iuxta adventum - blisko (czasu) przybycia
iuxta formidinem - podobnie jak strach
iuxta praeceptum - wedle wskazówki
ob - tuż przed, dla
ob oculos - tuż przed oczami
ob eam causam - dlatego, z tej przyczyny
quam ob rem - dlaczego
ob rem publicam - dla republiki
ob eam causam - dlatego, z tego powodu
ob decem minas - za dziesięć min (dla ...)
penes - w posiadaniu, po stronie
penes aliquem esse - być w czyichś rękach/mocy
penes te culpa est - wina leży po twojej stronie
quem penes est virtus - to, co posiada cnotę
per - przez
per Italiam - przez Italię
per muros - przez mury
per decem dies - przez dziesięć dni
per hiemem - przez zimę
per litteras - przez listy (listownie)
per pedes - dosł. przez nogi; piechotą
per exploratores - przez zwiadowców
per deos - przez bogów (na bogów)
per se - przez się
per iocum - dla żartu
per speciem - na pokaz
pone - za, z tyłu
pone crucem - za krzyżem
post - za, po (tym jak)
post tergum - za plecami (z tyłu)
post multos annos - po wielu latach
praeter - (po)za, obok, ponad, wbrew
omnes praeter te - wszyscy poza tobą
praeter castra - obok/przed obozem
praeter oculos - przed oczami
praeter ceteras - ponad innymi (bardziej)
praeter opinionem - wbrew (mojej) opinii
praeter spem - poza nadzieją
praeter alios - bardziej niż inni
praeter paucos - poza nielicznymi
prope, propius, proximus - blisko
prope Romam - blisko Rzymu
propter - blisko, niedaleko, przez
insula propter Siciliam - wyspa niedaleko Sycylii
propter te sedet - siedzi obok ciebie
propter metum - przez strach
secundum - podług, obok, tuż po
secundum flumen - wzdłuż rzeki
ite secundum me - chodź za mną
secundum pugnam - tuż po bitwie
secundum naturam - zgodnie z naturą
secundum leges - zgodnie z prawami
supra - nad, za, przed
supra vallum - nad/za murem
supra terram - nad ziemią (na powierzchni)
supra bellum Gallicum - przed wojną galijską
supra hanc memoriam - przed tą pamięcią, przed ur.
supra modum - ponad miarę
supra morem - ponad zwyczaj, nadzwyczaj
supra quod - ponadto
supra vires - ponad siły, ponad wytrzymałość
trans - przez
trans Rhenum - przez Ren, lub: po drugiej stronie
trans mare currunt - biegli przez morze
trans aethera - przez powietrze
trans caput iace - rzuć przez głowę (nad głową)
ultra - (po)za, po, ponad
ultra fossam - (po)za wykopem
cis Padum ultraque - po tej stronie Padu i dalej
ultra mortem - po śmierci
ultra modum - ponad miarę, nadmierny
ultra biennium - ponad dwa lata
ultra eum numerum - ponad tą liczbę (więcej)
ultra fidem - ponad wiarę, niewiarygodny
versus - do, w kierunku
versus Romam - do/w kierunku Rzymu

Przyimki łączące się z Ablativem

Przeciągnij kursor nad przyimek aby zobaczyć przykłady i wyrażenia.

a (ab, abs) - z (brzegu), od, przez (kogoś)
ab urbe profectus est - wyruszył z miasta
ab laevo - z lewej
ab urbe condita - od zał. miasta (Rzymu)
ab hora tertia - od godziny trzeciej
ab ira - przez gniew (z powodu)
a patre - od/przez ojca
a parvulis - od dzieciństwa
prope ab urbe - niedaleko od miasta
occisus ab hoste - zabity przez wroga
ab hac parte - z tej strony
ab re eius - na jego korzyść
a re publica - w interesie państwa
coram - przy, w obecności
coram genero suo - w obecności zięcia
me coram - w mojej obecności, przy mnie
cum - z, razem z
cum praefecto - z prefektem
vade mecum - chodź ze mną
cum omnibus impedimentis - z całym bagażem
cum solis ortu - ze wschodem słońca
prima cum luce - z pierwszym promieniem (świtem)
magno cum dolore - z wielkim smutkiem
cum malo suo - z krzywdą dla siebie
esse cum telo - być uzbrojonym
cum silentio - w milczeniu
de - z, o, na rzecz
de monte descendere - schodzić z góry
de caelo demissus - zesłany z nieba
de navibus desilire - zeskakiwać ze statków
de die/nocte - za dnia/nocy
de concordia - o porozumieniu
consilia de bello - plany wojny
de Gallia triumphare - zwyciężyć dla Galii
de aliquo quaero - pytać kogoś
qua de causa - z jakiego powodu
multis de causis - z wielu powodów
unus de trecentis - jeden z trzynastu
templum de marmore - świątynia z marmuru
de industria - celowo, umyślnie
de improviso - nieoczekiwanie, nagle
de integro - od nowa, na nowo
de mense Decembri - już w grudniu
e (ex) - od, z, z powodu
ex agris in urbem - ze wsi do miasta
ex hoc die - od tego dnia naprzód
ex eo die quintus - piątego dnia od tego
ex familia - z rodziny (pochodzić)
ex Hispania - z Hiszpanii (pochodzić)
statua ex auro - posąg ze złota
ex vulneribus - na skutek (odniesionych) ran
ex senatus consulto - zgodnie z dekretem senatu
ex composito - zgodnie z umową
ex eius sententia - według jego opinii
ex aequo - po równo, sprawiedliwie
ex improviso - nieoczekiwanie, nagle
ex tua re - na twoją korzyść
magna ex parte - w wielkim stopniu
ex equo pugnare - walczyć z konia
quaere ex aliquo - pytać kogoś
unus e filiis - jeden z synów
prae - przed, (zwłoka) z powodu
prae se ferre - nieść przed sobą
prae se portare - nieść w rękach
prae metu/gaudio - ze strachu/radości
prae magnitudine - w porównaniu z wielkością
pro - dla, zamiast, za, przed
pro castra - (tuż) przed obozem
pro contione - przez zgromadzeniem
pro republica - dla (na rzecz) republiki
pro lege - w obronie prawa
pro praetore - w miejsce pretora (mający prawa)
pro rata parte - w stosownej proporcji
pro amico habere - mieć za przyjaciela
pro mea parte - z mojej strony
pro tempore - z(godnie z) czasem
sine - bez
sine senso doloris - bez odczuwania bólu

Przyimki łączące się z Accusativem i Ablativem

Przeciągnij kursor nad przyimek aby zobaczyć przykłady i wyrażenia.

in - do (Acc), w (Abl)
(Acc) in Siciliam - do Sycylii
(Acc) in multam noctem - do późnej nocy
(Acc) in lucem - do świtu
(Acc) in meridiem - na południe
(Acc) amor in patrem - miłość do ojca
(Acc) in Pyrrhum - przeciw Pyrrusowi
(Acc) in partes tres - na trzy części
(Acc) mirum in modum - w cudowny sposób
(Acc) in formam pecuniae - gotówką
(Acc) in haec verba iurare - przysięgać na te słowa
(Acc) hunc in modum - w ten sposób
(Acc) oratio in Catilinam - mowa przeciw Katyllinie
(Acc) in diem vivere - żyć z dnia na dzień
(Abl) in Italia - w Italii
(Abl) in castris - w obozie
(Abl) in mari - na morzu
(Abl) in scribendo - pisząc
(Abl) est mihi in animo - zamierzam
(Abl) in ancoris - na kotwicy
(Abl) in hoc homine - w przypadku tego człowieka
(Abl) in dubio esse - być w rozterce
(Abl) in senectute - na starość
sub - pod, po
(Acc) sub montem succedere - podchodzić pod górę
(Acc) sub adventum - (tuż) po nadejściu
(Acc) sub imperium cadere - ulec imperium
(Acc) sub noctem - (prawie) do nocy
(Acc) sub haec dicta - po tych słowach
(Abl) sub monte - pod górą (znajduje się)
(Abl) sub Iove - pod gołym niebem (Jowiszem)
(Abl) sub adventu - w czasie nadejścia, około
(Abl) sub eodem tempore - około tego czasu
(Abl) sub imperio esse - być pod (władzą) imperium
subter - pod
(Acc) subter togam - pod togą (w prozie)
(Abl) sub testudine - pod zadaszeniem
(Abl) sub litore - poniżej brzegu
super - (po)nad, podczas, o
(Acc) super capita - ponad głowy (unieść)
(Acc) super Numidiam - poza Numidią (dalej niż)
(Acc) super cenam - podczas wieczerzy (ruch)
(Acc) super omnia - ponad wszystko
(Acc) vulnus super vulnus - rana na ranie
(Abl) super arbore sidunt - siedzieli na drzewie
(Abl) hac super re scribam - napiszę w tej sprawie
(Abl) super tali re - o takiej sprawie
(Abl) super his - w dodatku (do tych rzeczy)

Zwykle jeśli przyimek może łączyć się z oboma przypadkami, wówczas przypadek dobiera się odpowiednio do znaczenia. Accusativa używa się gdy wyrażenie przyimkowe określa cel ruchu, zaś Ablativa - określone miejsce:

in villam (Acc) - do domu, np. wszedł do wiejskiego domu (ruch)
in villa (Abl) - w domu, np. będzie mieszkał w wiejskim domu (spoczynek)
sub muros (Acc) - pod mury, np. podeszli pod mury (miasta) (ruch)
sub muris (Abl) - pod murami, np. siedzieli pod murami (spoczynek)










Sentencje
Wyszukiwanie wśród ponad 2,000 sentencji, w tym skrótów, zwrotów prawniczych i cytatów biblijnych.
Słownik
Przeszukiwanie łacińskich terminów lub ich polskich definicji wśród ponad 13,000 haseł słownikowych.
Odmiana
Koniugacja czasowników i deklinacja rzeczowników ze słownika ze względu na właściwy schemat odmiany.
Forum Latinum
Jeśli potrzebujesz pomocy, chcesz komuś pomóc, lub tylko szukasz znajomych, odwiedź nasze forum.
Jeśli masz ciekawy pomysł, znajdziesz błąd, lub chcesz zamieścić tu swoje materiały, napisz do nas.
Linki
Reklama
© 2001-2017 Katarzyna Adamska. Wszystkie prawa zastrzeżone.